Güney Kıbrıs'ta Menşe İsmi Korumalı (MİK) hellim üretiminde en az yüzde 50 keçi ve koyun sütü kullanılması hedefine, Temmuz 2029'da sona erecek geçiş dönemi içinde ulaşılmasının güç olduğu bildirildi. Konu, Rum Meclisi Tarım Komitesi'nde ele alındı.
Fileleftheros gazetesinin aktardığına göre toplantıda konuşan Tarım Genel Müdürü Andreas Grigoriu, keçi-koyun sütü üretimini artırmayı, denetim mekanizmalarını güçlendirmeyi ve MİK hellim kriterlerinin olağan şekilde uygulanmasını sağlamayı amaçlayan 10 eylemlik kapsamlı bir çerçeve hazırlandığını anlattı.
Grigoriu, yıllık ihracatı 350 milyon euroyu aşan MİK hellimi "ulusal sermaye" olarak nitelendirdi ve stratejik hedefin, ürünün ihracat dinamiğine zarar vermeden Avrupa kriterlerine uyum sağlamak olduğunu söyledi.
Tarım Komitesi Başkanı Yannakis Gavriil ise küçükbaş hayvancılığın destekleneceğine ilişkin açıklamaların 2014'ten bu yana yapıldığını, ancak bu alanda somut bir adım atılmadığını belirtti. Gavriil, süt üretimindeki açığın nasıl kapatılacağına dair yanıt beklediğini dile getirdi.
Gazete, konunun Rum Tarım Bakanı Hristos Senekis'in de katılacağı bir sonraki toplantıda netlik kazanmasının beklendiğini yazdı.
Planın ilk maddesine göre süreci koordine etmek ve denetlemek üzere iki özel komite kurulacak. Tarım, Kırsal Kalkınma ve Çevre Bakanı'nın başkanlık edeceği ilk komitede Enerji, Ticaret ve Sanayi Bakanlığı, Hukuk Dairesi, Dışişleri Bakanlığı, Tarım Dairesi, Gümrük İdaresi ile Kıbrıs Teknoloji Üniversitesi'nden (TEPAK) Dr. Fotis Papadimas yer alacak. Takip görevini üstlenecek ikinci komiteye ise Rum Ticaret ve Sanayi Odası (KEVE) başkanlık edecek; bu komitede peynir üreticileri, keçi-koyun ve büyükbaş yetiştiricileri ile tarım örgütlerinin temsilcileri bulunacak.
Plan kapsamında keçi ve koyun yetiştiricilerine, mevsimsel üretim dalgalanmalarını azaltmak amacıyla Aralık 2024'te 2 milyon euroluk acil destek dağıtıldı. Kurallara uymayan işletmelere yaptırımları ağırlaştırmayı öngören yasa tasarısı ise 24 Kasım 2025'te Meclis'e sunuldu.
Küçükbaş hayvancılığı geliştirmek için her biri 800'ü aşkın hayvan kapasiteli 26 örnek işletme kurulması planlanıyor; bunun için tahsis edilen devlet arazilerinin hak sahiplerine dağıtımı tamamlandı. Hayvan başına verilen 4 milyon euroluk desteğin de yeniden düzenlenerek ödemelerin yalnızca hayvan sayısına değil, üretkenlik düzeyine göre yapılması hedefleniyor.
MİK hellim üretiminde kullanılacak inek sütü miktarının 2024 seviyesinde sabitlenmesi öngörülüyor. Buna göre yıllık 234 bin ton, aylık 19 bin 500 ton üst sınır getirilmesi planlanıyor. Mayıs 2025'ten itibaren tam olarak devreye girmesi öngörülen dijital yazılım sistemiyle de süt işleme tesislerine teslim edilen keçi ve koyun sütü miktarları kaydedilip doğrulanacak.
Toplam 67 milyon euroluk yatırım programından yaklaşık 29 milyon euronun keçi ve koyun yetiştiriciliğine ayrılması planlanırken, Tarım Araştırmaları Enstitüsü'nün yürüttüğü "AGRICIGEN" programıyla hayvanların genetik özelliklerinin iyileştirilmesi amaçlanıyor. Son madde olarak TEPAK ve Devlet Laboratuvarı iş birliğinde süt tozu tespitine yönelik araştırma yapılacak.
