Uluslararası Ağırlıklar ve Ölçüler Bürosu'na üye 69 ülke, Dünya'nın dönüşü ile atom saatlerine dayalı küresel zaman standardını eşitlemek için kullanılan artık saniye uygulamasına son verilmesini öngören teklifi oylamaya hazırlanıyor. Teklifin kabul edilmesi durumunda karar Mayıs 2027'de yürürlüğe girecek.
Ölçüm standartlarını belirleyen hükümetler arası kuruluşun önündeki öneriye göre, atom zamanının astronomik zamandan zamanla uzaklaşmasına izin verilecek. Böylece resmi zaman ölçümü Dünya'nın dönüşüne bağlı olmaktan çıkacak ve saatlere artık yeni bir saniye eklenmeyecek.
Öneri, iki zaman arasındaki farkın en fazla bir saate ulaşmasını tavsiye ediyor. Bu düzeyde bir farkın oluşmasının 3 bin yılı aşkın bir süre alacağı, o noktada bir "artık saat" uygulamasına geçilip geçilmeyeceğine ise gelecek kuşakların karar vereceği belirtiliyor.
Artık saniye, gözlemevlerinin ölçtüğü astronomik zaman ile hassas atom saatlerinin belirlediği Eşgüdümlü Evrensel Zaman'ı (UTC) uyumlu tutmak amacıyla 1972'den bu yana 27 kez uygulandı. UTC; telekomünikasyon, elektrik şebekeleri ve bilgisayarlar gibi kritik altyapılarda referans olarak kullanılıyor.
İki sistem arasındaki farkın nedeni, Dünya'nın sabit bir hızla dönmemesi ve yalpalaması. Bu düzensizlikte Ay'ın çekim etkisi, gezegen çekirdeğindeki kaymalar ve iklim krizine bağlı olarak eriyen kutup buzullarının yol açtığı su ve buz hareketleri rol oynuyor.
Düzensiz aralıklarla eklenen ve yalnızca altı ay önceden duyurulan artık saniyeler, veri sunucuları, yüksek frekanslı finansal işlem sistemleri ve hassas zamanlamaya dayanan diğer altyapıların işletmecileri için sorun oluşturuyordu. 2012'de eklenen saniye büyük sosyal medya platformlarını ve uçak rezervasyon sistemlerini çökertmiş, son artık saniyenin eklendiği 2016 sonunda ise bulut hizmeti kullanıcıları kısa süreli kesintiler yaşamıştı. Teknoloji şirketleri de uygulamanın kaldırılmasını talep ediyordu.
Atom saatinin ilk kullanılmaya başlandığı dönemde navigasyon araçları geleneksel yöntemlere dayandığından astronomik zamana bağlı kalmak önem taşıyordu; ancak GPS'in yaygınlaşmasıyla bu gereklilik ortadan kalktı. Büro üyeleri konuyu 20 yılı aşkın süredir tartışıyor. 2022'deki toplantıda üye ülkeler, artık saniyenin 2035'e kadar aşamalı olarak kaldırılmasını öngören bir kararı kabul etmişti.
Görüşmelerin hız kazanmasında, daha önce hiç yaşanmamış bir ihtimal etkili oldu. Dünya'nın dönüşü uzun vadede yavaşlama eğiliminde olsa da kısa vadede hızlanıyor gibi görünüyor. Uzmanlar bu nedenle yakın gelecekte saniye eklemek yerine UTC'den bir saniye çıkarmak, yani negatif artık saniye uygulamak gerekebileceğini belirtiyor. Bürodan yapılan açıklamada, daha önce hiç denenmemiş böyle bir adımın dijital dünyada karışıklığa yol açabileceği ve kritik altyapı işletmecilerinin buna hazırlıklı olmadığı vurgulandı.
