Kıbrıs Vakıflar İdaresi (Evkaf) ile Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi (ASBÜ) Kuzey Kıbrıs Yerleşkesi'nin ortaklaşa düzenlediği "Kıbrıs'taki Türk Vakıf Hayratları: Mevcut Durum ve Arşiv Analizi Sempozyumu", 19-20 Kasım tarihlerinde Lefkoşa'daki tarihi Bedesten'de gerçekleştirilecek. Uluslararası nitelikteki etkinlikte, adanın genelindeki Türk vakıf eserleri tarihsel, kültürel, mimari ve hukuki yönleriyle masaya yatırılacak.
Üniversitenin yaptığı açıklamaya göre sempozyumun temel hedefi, Kıbrıs'ın tamamına yayılmış vakıf hayratlarının bugünkü durumunu ortaya koymak, bu eserlerin tarihsel serüvenini arşiv belgeleri üzerinden incelemek ve korunmalarına dönük bilimsel çalışmaları değerlendirmek. Onur başkanlıklarını ASBÜ Kuzey Kıbrıs Yerleşkesi Rektörü Prof. Dr. Enver Arpa ile Kıbrıs Vakıflar İdaresi Genel Müdürü Prof. Dr. Mustafa Tümer'in üstlendiği etkinlik, iki kurumun bu alandaki ikinci ortak buluşması olacak.
İş birliğinin ilk adımı, 2024 yılında "Hukuki Boyutlarıyla Uluslararası Kıbrıs Türk Vakıfları Sempozyumu" adıyla atılmıştı. Bu yılki programda ise vakıf hayratlarının tarihsel gelişimi, mülkiyet kayıtları, güncel hukuki statüleri ve fiziki durumları öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
Osmanlı döneminden günümüze kadar toplumsal dayanışmanın, kamusal hizmetlerin ve kültürel mirasın korunmasının temel taşlarından biri olan vakıf kurumu, Kıbrıs'ın sosyo-kültürel ve sosyo-ekonomik tarihinde önemli bir yer tutuyor. Sempozyumda camiler, tekkeler, hazireler, mezarlıklar, mektepler, kütüphaneler, çeşmeler, sebiller ve su kemerleri gibi Türk-İslam kültür mirasına ait yapılar incelenecek. Bu eserlerin mimari ve kültürel değerlerinin yanı sıra adadaki Türk varlığının tarihsel sürekliliğine ve vakıf mülkiyetine tanıklık eden belge niteliği de tartışılacak.
Çalışma alanlarından biri, Osmanlı ve İngiliz yönetimi dönemlerinden kalan vakfiyeler, tahrir defterleri ve Evkaf kayıtları gibi tarihi belgeler aracılığıyla vakıf taşınmazlarının mülkiyet geçmişinin araştırılması olacak. Bu kapsamda günümüze ulaşan eserlerin envanterinin çıkarılması, bilinmeyen ya da kayıt dışı kalmış yapıların tespiti, binalardaki fiziki değişim ve tahribatın belirlenmesi amaçlanıyor.
Programda ayrıca doğrudan hayır hizmetine ayrılan hayrat eserler ile bunların bakım, onarım ve işletme masraflarını karşılamak üzere vakfedilen han, hamam, dükkân ve çiftlik gibi gelir getirici taşınmazlar arasındaki tarihsel ve hukuki bağ ele alınacak. Vakıf eserlerinin geçirdiği hukuki dönüşümler, uluslararası hukuk ve yerel mevzuat çerçevesinde değerlendirilecek.
Eserlerin kuruluş amaçlarına uygun kullanılıp kullanılmadığı, mülkiyet durumları, koruma sorunları ve mirasın gelecek kuşaklara aktarılması da disiplinler arası bir bakışla tartışılacak. Sempozyumun, Kıbrıs Türk vakıf mirasının bilimsel verilerle belgelenmesine, mevcut eserlerin korunmasına ve bu alandaki tarih ve hukuk araştırmalarının gelişmesine katkı sunması bekleniyor.
