Birleşmiş Milletler Çevre Programı ile Uluslararası Kriyosfer İklim Girişimi'nin bir araya getirdiği 80 bilim insanının hazırladığı rapor, dünyanın kar ve buzla kaplı bölgelerinin tehlikeli bir erime süreciyle karşı karşıya olduğunu ortaya koydu. Rapora göre Paris İklim Antlaşması'nın 1,5 derecelik hedefinin geçici olarak aşılması bile buzullara ve kutup buz örtülerine kalıcı zarar verebilir. Bilim insanları, kaçınılmaz görülen aşım döneminin ardından küresel ısınmanın 1 derecenin altına çekilmesi gerektiğini vurguladı.
Raporda, gezegenin sanayi öncesi döneme göre 1,3 derece ısındığı, sera gazı emisyonlarının sınırlandırılamaması ve doğanın korunamaması nedeniyle yüzyıl sonu için belirlenen 1,5 derece sınırının bir süre aşılmasının kaçınılmaz hale geldiği belirtildi. Bilim insanlarına göre sıcaklıkların bu eşiğin üzerinde olabildiğince kısa süre kalması ve uzun vadeli ısınmanın ideal olarak 2150'ye kadar 1 derecenin altına indirilmesi için atmosferden yeterli miktarda karbon uzaklaştırılması gerekiyor. Rapor, hedefin 2 ya da 3 dereceye kadar aşılmasının yönetilebilir olduğu ya da acil emisyon kesintilerine tercih edilebileceği yönündeki görüşün kar ve buz kaybıyla çürütüldüğünü savundu.
Mevcut politikalarla yaklaşık 3 dereceye ulaşması beklenen zirve sıcaklıkların, yüzeye yakın permafrostun neredeyse tamamını eriteceği, okyanus dolaşımında ciddi ve ani bozulma riskini artıracağı ve yaygın asitlenmeye neden olacağı kaydedildi. Küresel sıcaklık yeniden 1,5 dereceye düşürülse bile deniz seviyesinin yükselmesi ve su güvenliğinin tehdit altına girmesi gibi hasarların büyük bölümünün kalıcı olacağı ifade edildi. Bugün 1990'lara göre yaklaşık altı kat hızlı eriyen Grönland ve Antarktika buz örtülerinin, kısa süreli aşım senaryolarında da buz kaybetmeyi sürdüreceği, bu örtüler için güvenli sınırın 1 dereceye çok daha yakın, hatta muhtemelen daha düşük olduğu belirtildi. Buzulların ise uzun vadeli ısınma 0,8 dereceye indirilse dahi yüzyıllar içinde mevcut hacimlerinin ancak yüzde 70 kadarını koruyabileceği tespit edildi.
Bölgesel projeksiyonlara göre 2,8 derecelik ısınmaya yol açacak mevcut politikalar, Rocky Dağları, Alpler, İzlanda ve İskandinavya'daki buzul kütlesini yüzde 10'un altına indirecek; ısınma 1,5 derecede tutulursa bu oran yaklaşık yüzde 20 ile 35 arasında kalacak. İnsanlığın yaklaşık dörtte birinin su kaynağı olan Hindu Kush Himalayalarında ise mevcut politikalarla buz kütlesinin yalnızca yüzde 41'inin, 1,5 derecelik senaryoda ise yüzde 83'ünün korunabileceği hesaplandı.
Raporun başyazarı, buzulbilimci James Kirkham, kriyosferin iklim sisteminin en hassas parçalarından biri olduğunu ve kaybının bütün gezegeni etkilediğini söyledi. Kirkham, bu yıl Nepal-Çin sınırında yaşanan ve kayıtlardaki en büyük ve en ölümcül buz ve kaya çığlarından biri olan olayın binlerce kişinin ölümüne yol açtığını, Nepal'in gayrisafi yurt içi hasılasının yüzde 10'una denk hasar bıraktığını aktardı. İsviçre'nin son beş yılda buzul buzunun yüzde 20'sini yitirdiğini hatırlatan Kirkham, önümüzdeki on yılda dünyada her yıl binlerce buzulun yok olmasının beklendiğini, devrilme noktaları aşıldığında bu sistemlerin toparlanmasının yüzyıllar hatta binyıllar sürebileceğini belirtti.
Climate Analytics CEO'su Bill Hare de hızla eriyen buz örtüleri, rekor hızda kaybolan deniz buzu ve dağ buzulları, yükselen deniz seviyeleri ve asitlenen kutup okyanuslarının insan ölçeğinde geri döndürülemez hale geldiğini, bunun iklim etkilerini uyum sınırlarının ötesine taşıdığını söyledi. Rapor, dünya liderlerinin 31. COP iklim konferansı için Türkiye'de toplandığı döneme denk geldi. Geçen ay yayımlanan bir başka BM Çevre Programı raporu da ısınmayı 1,7 derecenin altında tutmak için küresel emisyonların 2030'a kadar yüzde 18, 2035'e kadar yüzde 45 azaltılması gerektiğini ortaya koymuştu.
