Astronomlar, Samanyolu Galaksisi'nin dış Norma-Cygnus sarmal kolunun ötesinde yer alan ve VT J1906+0849 olarak adlandırılan bir nesnenin, bilinen radyo kaynağı sınıflamalarının hiçbirine uymayan bir davranış sergilediğini tespit etti. Dünya'dan yaklaşık 49 bin ışık yılı uzaklıkta bulunan nesnenin 20 yılı aşkın süredir geçici bir radyo sinyali yaydığı belirlendi. Çalışmanın sonuçları The Astrophysical Journal dergisinde yayımlandı.
Nesne ilk kez 2017 yılında Very Large Array Sky Survey (VLASS) taramasının verilerinde fark edildi. Bulunduğu bölgedeki en parlak geçici radyo kaynağı olması nedeniyle kısa sürede bilim insanlarının ilgisini çekti. Arşiv kayıtlarını geriye doğru inceleyen araştırmacılar, nesnenin 1996'da hiç görünmediğini, 2005'ten itibaren parlamaya başladığını ve 2014'te en yüksek parlaklığa ulaştığını saptadı. Sonraki yıllarda sönükleşiyormuş gibi görünen kaynağın son gözlemlerde yeniden parladığı görüldü.
Nesneyi sıra dışı kılan en önemli özellik, radyo yayınımının zirve yaptığı frekansın sürekli yer değiştirmesi. 2019'da yaklaşık 1,9 gigahertz düzeyinde ölçülen tepe noktası, 2024'te 0,8 gigahertz'e indi, 2026'da ise yeniden 2,2 gigahertz seviyesine çıktı. Bu tür senkrotron ışımalarının genellikle genişleyen bir madde bulutundan kaynaklandığı ve bulut büyüdükçe zirve frekansının giderek düştüğü biliniyor. Ancak VT J1906+0849'da belirgin bir genişleme gözlenmedi; frekanstaki ani değişimler ve yeniden parlama, daha karmaşık bir sürecin işlediğine işaret ediyor.
Bilim insanları gizemi açıklamak için üç olasılığı masaya yatırıyor. Bunlardan pulsar kaynaklı bir bulut senaryosu, düzensiz frekans hareketleri nedeniyle zayıf kalıyor. En güçlü aday olarak ise ikili bir sistemde eşlikçi yıldızından madde çeken bir kara delik ya da nötron yıldızı öne çıkıyor.
Bu senaryonun önündeki en büyük engel, böyle sistemlerde görülmesi beklenen güçlü X ışınlarının NASA'nın Swift teleskobu tarafından saptanamamış olması. Araştırmacılar, Dünya'dan 18 bin ışık yılı uzaklıktaki SS 433 mikrokuasarında olduğu gibi yoğun rüzgârların ve fırlatılan jetlerin X ışınlarını perdeleyebileceğini düşünüyor. Kızılötesi gözlemlerde saniyede 2 bin kilometre hızla hareket eden gaz bulutlarının tespit edilmesi de bu güçlü akıntı görüşünü destekliyor.
VT J1906+0849'un gerçek doğası henüz kesinlik kazanmasa da araştırmalar sürüyor. Keşif, geniş alanlı radyo taramalarının diğer dalga boylarında gözden kaçan nesneleri ortaya çıkarma potansiyelini de gözler önüne seriyor. TÜBİTAK verilerine göre yüz milyarlarca yıldız ve gezegene ev sahipliği yapan Samanyolu'nun toplam kütlesinin Güneş'in yaklaşık 1 trilyon katı olduğu tahmin ediliyor; Güneş Sistemi ise galaksi merkezine yaklaşık 27 bin ışık yılı uzaklıkta bulunuyor ve merkez etrafındaki bir turunu yaklaşık 240 milyon yılda tamamlıyor.
