Türkiye Dışişleri Bakanlığı, Girit ile Güney Kıbrıs'ı denizaltı elektrik kablosuyla birbirine bağlamayı amaçlayan Great Sea Interconnector (GSI) projesi kapsamında Doğu Akdeniz'de araştırma yapması planlanan Fransız bayraklı gemiye ilişkin açıklama yaptı. Bakanlık, araştırma güzergâhının Türkiye'nin Birleşmiş Milletler'e bildirdiği kıta sahanlığı sınırları içinde kalan kısmı için gerekli iznin henüz verilmediğini duyurdu.
Bakanlığın 6 Kasım 2026 tarihli ve 214 numaralı açıklamasında, söz konusu geminin Türkiye'nin kıta sahanlığında izinsiz deniz bilimsel araştırma faaliyeti yürütme niyetinde olduğu ifade edildi. Açıklamaya göre faaliyet, denizaltı kablosu döşenmesine yönelik araştırmaları kapsıyor. Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi'nin bu amaçla yayımladığı seyir ikaz duyurularının ise Türkiye tarafından iptal edildiği bildirildi.
Açıklamada, uluslararası deniz hukukunun yerleşik hükümleri uyarınca Türkiye'nin kıta sahanlığında kalan bölüm için Ankara'dan alınması gereken muvafakat sürecinin tamamlanmadığı vurgulandı. Bakanlık, uluslararası hukuktan doğan egemenlik haklarını koruma konusundaki kararlılığın tam olduğunu belirtirken, bölgede iş birliği, diyalog ve eş güdüme dayalı yaklaşımın da sürdürüleceğini kaydetti.
Türkiye, kıta sahanlığının dış sınırlarını 18 Mart 2020'de Birleşmiş Milletler'e bildirmişti. Ankara, bu tarihten bu yana bölgedeki deniz yetki alanlarına ilişkin itirazlarını bu bildirime dayandırıyor.
Proje kapsamında deniz tabanı araştırmalarını yürütmesi öngörülen gemi, Abeille Marengo adlı Fransız bayraklı araştırma gemisi. Yunanistan, gemi için 6 Kasım'da yeni bir NAVTEX yayımladı. Planlamaya göre araştırmaların 6 Kasım 2026 ile 6 Mart 2027 arasında sürdürülmesi hedefleniyor. Atina'nın ilanının ardından Türkiye'nin de karşı seyir ikazı yayımladığı ve güzergâhın bir bölümünün kendi kıta sahanlığı içinde kaldığına yönelik itirazını yinelediği aktarıldı.
Girit ile Güney Kıbrıs arasında elektrik bağlantısı kurmayı amaçlayan proje, daha önce de deniz yetki alanları nedeniyle Türkiye ile Yunanistan arasında anlaşmazlığa konu olmuştu. Bu gerginlik sonucunda 2024 yılında bölgedeki araştırma faaliyetleri durdurulmuştu.
Son gelişme, Doğu Akdeniz'de enerji projeleri ve deniz yetki alanları üzerindeki tartışmanın yeniden alevlendiğine işaret ediyor. Kıbrıs adasını da doğrudan ilgilendiren GSI projesinin araştırma aşaması, Ankara ile Atina arasındaki diplomatik temasların seyrine bağlı olarak yakından izlenmeye devam edecek.
